De rechtsstaat in Nederland

Hoe staat het ervoor met de rechtsstaat?
Hoe kunnen we dat bepalen?

Een voorbeeld:

Een uitkeringsgerechtigde wil bijvoorbeeld niet ingaan op het aanbod van de gemeente om verplicht vrijwilligers werk te doen. De gemeente in haar almacht kort de betreffende burger in zijn uitkering of draait zelfs helemaal de kraan dicht. Wat dan?

De burger komt in acute geldnood en als hij geen vrienden of familie heeft om hem te ondersteunen dan beland je in Nederland al gauw op straat.

Een simpel voorbeeld maar wat lezen we hier aan af?

We lezen er mi aan af dat de overheid in dit geval de gemeente verregaande macht kan inzetten.
Dat is op zich niets ernstigs maar in dit geval kunnen we spreken van willekeur.
Willekeur omdat de beslissing van de gemeente nog niet getoetst is door een onafhankelijke rechter.

Kan de burger de zaak voor de rechter brengen?

Ja dat kan, echter voordat in Nederland een dergelijke ernstige zaak, ernstig omdat het hier een directe existentiële dreiging betreft, het gaat om leven of dood, voor de rechter komt we door allerhande afleidende en misleidende procedures anderhalf jaar verder zijn.

En hoe ga je dit proces uitvoeren als je op straat moet leven?

Hier zien we dat onze rechtsstaat niet goed functioneert.

Zolang de rechter geen uitspraak gedaan heeft dient de burger zijn uitkering te blijven ontvangen.
De rechter is er ook in ons land om de burger tegen de willekeur van de overheid te beschermen.
De rechter is ook de enige instantie die de overheid kan dwingen anders te handelen en haar zorgplicht jegens de burger na te komen.

Nu zijn er de afgelopen jaren tal van maatregelen genomen om de weg naar de rechter voor de burger te bemoeilijken. De laatste opgeworpen drempel is het verhogen van de griffiegelden, en daarmee wordt de idee van de rechtsstaat nog meer ondergraven. Wij als burgers worden steeds meer een speelbal van de overheden. Overheden die niet het beste met ons voorhebben.

De politiek zou ons kunnen helpen maar zoals we eveneens de laatste jaren sinds het kabinet Kok kunnen waarnemen is dat de politiek steeds meer een machtspolitiek geworden is en er niet meer voor de burgers is.

Moet iedere beslissing voor de rechter komen?

In feite wel maar dat is uitvoeringstechnisch niet mogelijk dus we moeten als samenleving iets verzinnen waardoor de rechtsstaat in zijn functioneren niet plat gelegd wordt.

De oplossing dienen we te zoeken in initiatieven vanuit de burgers zelf. Er dienen coöperatieve verbanden te ontstaan die taken die nu nog in handen van de overheid liggen overnemen.

In deze verbanden zitten ervaren mensen uit alle lagen van de bevolking die bijvoorbeeld een beslissing nemen over een bijstandsaanvraag of andere voorziening, een beslissing die bindend is mits binnen de kaders van de wet.

De gemeente heeft dan de taak de beslissing te toetsen aan de wet. De sociale dienst wordt dan rechtskundige dienst.

Nu de zorgtaken steeds meer richting de gemeente geschoven worden zijn deze coöperatieve verbanden noodzakelijk omdat er geen voldoende expertise is in een gemeentelijk apparaat. Deze expertise is wel aanwezig onder de burgers.

Als deze coöperatieve verbanden gaan functioneren dan wordt de rechter pas ingeschakeld als er een onoplosbaar probleem dreigt. Die vrijheid houdt zowel de gemeente als de individuele burger. Als wij er met elkaar niet uitkomen dan moet de rechter oordelen dat is dus een uiterste poging. De praktijk zal laten zien dat het aantal rechtszaken drastisch zal verminderen omdat er gigantisch veel ervaring onder de burgers aanwezig is.

Dus laten we de voorwaarden scheppen dat deze coöperatieve verbanden in elke gemeente in Nederland van de grond kunnen komen. Een eerste voorstel is dat de voorzitters van deze verbanden aangesteld worden door de kroon en niet door de gemeente zelf om belangenverstrengeling te voorkomen.

Zo zal de rechtsstaat idee weer ten volle kunnen werken. De burger en de gemeente komen tot hun recht.

december 2013
Jan Sterenborg
Lees ook tussen Burger en Gemeente



Contact