REPORTAGE over Joke Bal verloskundige
Bron: Gezond & Zo nr.4 - winter 2010
Agis Zorgverzekeringen

Zwangeren die thuis bevallen ervaren dit vaak als een meerwaarde ten opzichte van bevallen in een ziekenhuis. Desondanks bevalt het merendeel van de vrouwen in het ziekenhuis. Jammer, vindt verloskundige Joke Bal. Want de beeldvorming rond thuisbevallingen is vaak eenzijdig.
Vroeger was thuisbevallen veel vanzelfsprekender dan tegenwoordig. Nu kiest nog maar de helft van de zwangere vrouwen voor een thuisbevalling De rest bevalt In het ziekenhuis Thuis of in het ziekenhuis, Joke Bal maakt het niets uit.  'Het gaat niet om de voorkeur van de verloskundige, maar om die van de zwangere vrouw. Zij moet in staat worden gesteld om de keuze te maken waar ze zich het beste bij voelt'
Het vervelende is alleen dat vrouwen dikwijls niet weten waar ze voor of tegen kiezen. En dan kun je eigenlijk niet spreken van een keuze.
 Joke Bal: "Veel vrouwen laten zich bij deze keuze leiden door een onderbuikgevoel of door vooroordelen uit de omgeving. Doordat steeds minder vrouwen thuis bevallen, raken steeds minder mensen hiermee bekend. Ik vind het daarom heel belangrijk dat verloskundigen zwangeren  goed en objectief voorlichten Niet iedereen kan thuis bevallen. Met een medische indicatie moet je naar het ziekenhuis. Maar veel bevallingen kunnen prima thuis. Sterker: de meeste vrouwen die voor een thuisbevalling kiezen, vinden het achteraf een enorme meerwaarde."

Wijzende vinger
Toch begrijpt Joke Bal wel waar de vooroordelen ten opzichte van de thuisbevalling vandaan komen. Uit diverse Europese onderzoeken in de afgelopen jaren bleek dat Nederland vergeleken met andere Europese landen een hoger geboortesterftecijfer heeft. En omdat in ons land veel vrouwen thuis bevallen dachten velen dat het daar wel aan zou liggen. 'Er werd al gauw met de vinger naar de thuisbevalling gewezen," zegt joke Bal.  "Maar uit in 2009 verschenen onderzoek dat onder een half miljoen Nederlandse vrouwen werd uitgevoerd, bleek dat thuisbevallen net zo veilig is als in het ziekenhuis. Baby's overlijden niet vaker tijdens of vlak na de geboorte en worden niet vaker opgenomen op de intensive care als ze thuis zijn geboren dan kinderen die poliklinisch worden geboren.'

Onbeantwoorde vraag
Die conclusie was een hart onder de riem voor iedereen die bij de thuisbevalling betrokken is. Maar de vraag waarom Nederland zo slecht scoort bleef onbeantwoord.  "We zijn er nog niet uit." zegt joke Bal  'Wat waarschijnlijk een rol speelt, is dat Nederlandse vrouwen later dan elders in Europa moeder worden en dat ze vaker blijven roken tijdens de zwangerschap. Daarnaast krijgen meer vrouwen een vruchtbaarheidsbehandeling. Dat geeft een grotere kans op meerlingen en dus een groter risico. In Nederland is men ook later begonnen met prenatale screening bij twintig weken zwangerschap. Kinderen die ernstige, aangeboren afwijkingen hebben en die bij de geboorte overlijden, tellen daardoor mee bij het sterftecijfer.
Ook zijn artsen, op basis van gegronde redenen, terughoudender in de behandeling van ernstig zieke pasgeborenen dan in het buitenland.
'Maar er is ook goed nieuws!" zegt Joke Bal. 'Er zijn in de wereld van geboortezorg steeds meer samenwerkingsverbanden en stuurgroepen als de Stuurgroep Zwangerschap en Geboorte waarbinnen verloskundigen en gynaecologen met elkaar in gesprek gaan. Ze bespreken hoe de kwaliteit van geboortezorg naar een hoger niveau kan worden getild. Het onderwerp staat ook hoog op de agenda van de minister."
Ook Agis draagt een steentje bij aan de kwaliteitsbevordering. Onlangs ging de pilot 2MoVe  van start in Amsterdam-West. Een project met als doel de eerste- en tweedelijns geboortezorg beter op elkaar aan te laten sluiten, angst rondom de bevalling weg te nemen en beter tegemoet te komen aan de wensen van zwangere cliënten. Voorlichting is een belangrijk onderdeel van de pilot.  Zo weten cliënten waar ze voor kiezen en wat ze van de zorg mogen verwachten. Daarnaast wordt geprobeerd door betere samenwerking tussen verloskundigen en gynaecologen het aantal onnodige verwijzingen te verlagen. En de kans dat er door de overdracht iets mis gaat te verkleinen.

Joke Bal: 'Een aanzienlijk percentage vrouwen wordt tijdens haar zwangerschap of bevalling naar het ziekenhuis verwezen. Door betere voorlichting over het Nederlands verloskundig systeem en de rol die de verschillende zorgverleners hierin hebben, kan de vrouw met meer vertrouwen aan de bevalling beginnen. Onderzoek wijst uit dat met minder angst en onzekerheid, de ontsluiting voorspoediger verloopt en de pijnbeleving veel minder heftig is. Voor verloskundigen en gynaecologen is het de uitdaging om deze samenwerking op een zo hoog mogelijk niveau te brengen en te houden."

Intieme ervaring
'Voor veel vrouwen die thuis bevalen geeft het feit dat ze in hun eigen omgeving een kindje krijgen een extra dimensie aan hun bevalling." zegt Joke Bal. "In hun eigen huis voelen zij zich vrijer om aan te geven wat ze willen. Vaak vinden ze het ook een prettig idee dat ze niet gestoord kunnen worden. Ik vind elke bevalling bijzonder, maar de intimiteit van een thuisbevalling maakt het nog specialer. Toch moet een thuisbevalling geen doel op zich zijn. We moeten vooral ongegronde angsten wegnemen en vrouwen aanmoedigen te bevallen waar ze zich het beste voelen.
 





Bij het ter perse gaan van Gezond & Zo  november 2010, publiceerde het UMC Utrecht de resultaten van een onderzoek waaruit bleek dat de kans op babysterfte hoger is als de bevalling begint onder leiding van een verloskundige. Maar er zijn ook onderzoeksresultaten die juist pleiten voor de thuisbevalling Om deze conclusies te onderbouwen is meer onderzoek nodig. Om die reden zijn Agis en Stichting Thuisbevalling Nederland de pilot 2Move gestart in Amsterdam. Het doel is hiermee risicozwangerschappen vroeg te signaleren en een betere samenwerking tussen verloskundige en gynaecoloog te stimuleren.