Zelfportret JJ Cremer
Het kriekende kriekske

verhaal uit Driel in de Betuwe

bewerkt door Jan Sterenborg





Hanneke Ploegers
In dit verhaal schetst Cremer eenvoudige mensen die door verkeerde beslissingen en houdingen het verloop van hun leven erg bemoeilijken. Centraal staat het gezin van Boer Arie Ploegers met dochter Hanneke en zoon Peter. De moeder is reeds overleden. Vader Arie heeft een nogal principiële levensovertuiging en is wars van de buitenwereld in die zin dat er zich geen dingen dienen voor te doen waarvoor hij zich zou moeten schamen.
Voordat Ploegers naar Driel kwam had hij een boerderij in Zetten waar hij een knecht Huibert had en Huibert voelde zich zeer tot dochter Hanneke aangetrokken omdat zij hem altijd heel menselijk benaderde, wat anderen niet deden. Maar Hanneke wilde er niets van weten dat de verhouding verder ging dan vriendschappelijk. Broer Peter heeft toen Huibert eens goed de waarheid gezegd en Huibert nam daarna wraak door boer Ploegers valse informatie over zijn zoon toe te spelen. Daardoor ontstond er ruzie tussen de vader en de zoon en de zoon werd gedwongen het ouderlijk huis te verlaten. Daarna wilde boer Ploegers niet langer in Zetten blijven en vertrok met zijn dochter naar Driel waar hij onder andere  het Lege Veerhuis gepacht had en ook het veer bediende naast de boerderij.
Eenzelfde probleem als met zoon Peter ontwikkelt zich in Driel rond zijn dochter Hanneke. Hanneke trekt veel op met Miechel een buurjongen en er ontstaat een soort romance echter een ander buurmeisje Mie Schuiling die in haar jeugd heel veel met Miechel gespeeld heeft wordt jaloers op de verhouding van Miechel en Hanneke en speelt boer Ploegers valse informatie over zijn dochter toe.
Ploegers wordt woedend en in zijn woede valt hij als verlamd tegen de grond, hetgeen ook gebeurd was in het conflict tussen vader en zoon. De dokter moet erbij komen en er komt heel veel last op de schouders van Hanneke.
Door wat er over en weer gezegd is komt de relatie van Hanneke en Miechel onder druk te staan en de gevolgen van al deze misverstanden kunt u het kriekende kriekske lezen. Het kriekske staat als beeld centraal in dit verhaal zo van je hoort hem wel deze krekel maar vangen is bijna onmogelijk. Dramatische levenslessen, zonder ´happy end´ u bent gewaarschuwd.

Het kriekske of de krekel
Als we zien welk een detaillering dit schilderij heeft dan kunnen we alleen maar constateren dat Cremer een ongelooflijk groot kunstenaar was en is!
In 1980 werd de bovenstaande herdruk van de in 1865 verschenen uitgave bij Sijthoff te Leiden, uitgegeven door Kruseman te Den Haag. Een prachtig verzorgde uitgave ingeleid door H.J. Eijssens. Nu voor luttele euros tweede hands te koop.
De zeven Over-Betuwse novellen, vallen samen met de zeven menselijke zwakheden:

Bijgeloof  Grietje op het Hônings-arf
Laster  Het Kriekende Kriekske
Hooghoed  ´t Paauwenveerke
Gierigheid  Op de Kniehorst
Afgunst  Bruur Joapik
Schijnheiligheid  ´t Blinke Hoantje
Luiheid  Oan ´t kleine Revierke
Drielse veer door GABRIËL, PAUL