Voorwoord
Eigenlijk was ik helemaal niet van plan dit boek te schrijven. Mijn
aantekeningen hadden een particulier karakter en waren in
overwegende mate erg summier. De uitweidingen die desondanks
hier en daar in dit boek voorkomen zijn primair voor mijzelf
bedoeld. Ik nodig de lezer uit ze te beschouwen als bijvangst van het
lezen. Zie daarover verderop in Boekenliefde en schrijven over
boeken. , p.34.
Het is onontkoombaar, dat slechts een beperkt gedeelte van de
boeken die ik heb gelezen, in dit boek aan bod komen. Van veel
boeken heb ik te weinig of geen aantekeningen gemaakt, zodat het
ondoenlijk is er in samenhangende zin zodanig iets over te zeggen,
dat het in de verte als enigszins zinvol zou kunnen worden betiteld.
Twaalf dagen na de moord op Salvador Allende stierf op 23
september 1973 een groot dichter en politieke geestverwant: Pablo
Neruda. 'De liefde is zo kort, en het vergeten zo lang.' Het gedicht
diende Pauline Slot als titel voor haar onderzoek naar de vrouw van.
En het vergeten zo lang, een mooie zoektocht naar wie Maria
Hagenaar was, de door Neruda verwaarloosde vrouw van
Nederlandse afkomst bij wie hij wel een kind maakte, Malva. Omdat
het een waterhoofd had, werd het door de grote dichter wel erg
weinig dichterlijk 'een monster' genoemd. Zoals zo vaak bleek het
kind geen bindmiddel en Neruda zocht en vond de liefde of wat
daarvoor doorging bij een ander, verwaarloosde geheel in
overeenstemming met het gedicht zowel de echtgenote als het
kind: de liefde duurt kort, het wachten duurt lang. Het kind, dat op
achtjarige leeftijd stierf, is begraven in Gouda. Niet al te plezierige
omstandigheden in de omgeving van een literator zijn kenmerkend
voor veel literatuur.
In 1975 verscheen Nerudas autobiografie met de fraaie titel Ik
beken ik heb geleefd Herinneringen. Voordat hij echt op gang
komt, schrijft hij: 'Van alles wat ik op deze pagina's heb
neergeschreven en achtergelaten, zullen zich altijd als in de
herfstparken en in de tijd van de wijnoogst de gele bladeren die
gaan sterven en de druiven die in de gewijde wijn zullen herleven,
losmaken.'
De redactie van diens memoires is onderbroken door zijn dood.
Zoals Mathilda Neruda en Miguel Otero Silva de definitieve
organisatie van het origineel van Neruda hebben overgenomen en
verzorgd, hoop ik met mijn boek georganiseerd te hebben dat de
lezer enigszins de weg vindt naar boeken die wat voor hem of haar
kunnen betekenen.
Ik dank Dieuwertje Vloedbeld-Bloemendaal dat zij mij in staat stelde
van Nerudas 'gewijde wijn' te genieten en ik hoop dat de beperkte
keuze die ik de lezer aanreik, toereikend is de lezer de weg te laten
vinden naar feestgevoelens van nog meer 'gewijde wijn.'
Met een knipoog naar wat Ida Gerhardt op 16 december 1973
schreef aan Pater Frans Berkelmans, opgenomen in Courage!, geldt:
wat ik ten beste heb gegeven in dit boek, mag de lezer kwalificeren
zoals hij wil. Als hij het allemaal maar onzin vindt, mag hij het snel
vergeten.
Ik dank Pierre Duijf, Jan Sterenborg en Marijke Baal voor de
opmerkingen bij enkele bijdragen waarmee zij mij in staat stelden
tijdig enkele storende fouten ongedaan te maken. Alle fouten die
resten, zijn voor mijn rekening.

Frans Duijf
25 april 2010