December 2007

Kunstenaar Coppelmans: voor mens en mensheid

STEVENSBEEK / OPLOO - Bij de verplaatsing van een groot betonnen kunstwerk bij de voormalige Mulo-school, nu gevangeneninrichting, in Stevensbeek kwam de vraag naar voren: wie is de maker van dit kunstwerk uit 1962? Na wat speurwerk van de redactie van de PeelrandWijzer is dat nu duidelijk: de maker is Frans Coppelmans. Ook het kruisbeeld aan de Gemertseweg in Oploo blijkt van zijn hand te zijn.

Tekst en foto: Kees de Bruijn

Frans Coppelmans werd geboren in Eindhoven op 31 januari 1925 en hij stierf daar op 68 jarige leeftijd op oudejaarsavond 31 december 1993. Hij ligt begraven op de Russisch-orthodoxe begraafplaats in St. Hubert.
Coppelmans volgde de opleiding beeldhouwen aan de Arnhemse Kunstacademie. In de jaren na de tweede wereldoorlog verbleef hij als soldaat in Indië.
Tot zijn veertigste jaar heeft hij als kunstenaar voornamelijk figuratieve beelden gemaakt; daarna heeft hij zich vooral beziggehouden met omgevingsvormgeving, architectuur en filosofie.

Coppelmans de kunstenaar

Na een huwelijk met Mies Welling (acht kinderen) huwde Frans Coppelmans op latere leeftijd met Nel Verhoeven, ook kunstenaar. Samen maakten ze allerlei omgevingsvormgevingen, tuinen en speelplastieken voor scholen en gemeenschapshuizen. Nel Verhoeven woont in Eindhoven. Zij waren bevriend met Peter Rovers, een kunstenaar waarvan ook werk in gemeente Sint Anthonis te vinden is.
Frans Coppelmans heeft een tijdlang in Best gewoond, hij had een atelier in de bossen en kreeg veel dichters en andere kunstenaars over de vloer. In vakantieperiodes, op woensdagmiddag en op zaterdag gaf Coppelmans lessen in kleien, knutselen, beeldhouwen, schilderen, tekenen, enz. Iedereen was welkom en het kostte niets. Alle jeugd uit de buurt was er dan ook. Een deelnemer herinnert zich: "Een wereld ging voor je open. Laagdrempelig en voor iedereen toegankelijk. Daar lag en ligt de kracht van kunst en cultuur, toegankelijk voor iedereen, voor alle lagen van de bevolking. Gewoon kleinschalig, in de eigen wijk of buurt en vooral in bestaande accommodaties vanwege de haalbaarheid en betrokkenheid."
De familie Coppelmans heeft begin jaren-60 ook twee jaren in Beugen gewoond. De oudste zoon Loet, nu zelf ook kunstenaar, zat op de middelbare school in Stevensbeek.

Betonkunst
Het kunstwerk in Stevensbeek en het kruisbeeld in Oploo zijn beide van beton gemaakt. Het maken daarvan is een arbeidsintensief proces: Eerst wordt het beeld in klei gemaakt. Als het beeld klaar is en uitgehard, wordt er een bekisting omheen geplaatst. Het kleien beeld wordt vervolgens omgoten met gips. Als het gips hard is, wordt het beeld van klei eruit gekapt en geplukt. In de 'tegenmal' die zo ontstaan is, wordt beton gegoten, vaak met wapening. Als de beton hard is, wordt de gips verwijderd. En is een betonnen beeld ontstaan.
Coppelmans heeft vele beelden achtergelaten. Onder andere in Eindhoven (beeldenpark), Arnhem (Eusebiuskerk, PTT-hoofdgebouw) en Deurne. En dus ook in gemeente Sint Anthonis.

Coppelmans de filosoof

Behalve beeldhouwer en architect was Coppelmans ook filosoof. Het begrip 'gedragsorde' werd het hoofdthema van zijn werk. Hij analyseerde op een wiskundige manier de compositiewetmatigheden in kindertekeningen. Hieruit stelde hij een samenhangende visie op over ordening en hiërarchie. Dit thema heeft hij op veel manieren toegepast.
Filosoof Jan Sterenborg heeft met Coppelmans samengewerkt en zegt over diens filosofie: "Frans Coppelmans was op zoek naar de essentie van het leven. Hij wilde terug naar het begin en van daaruit weer verder gaan. Op zijn zoektocht probeerde hij als het ware de mens weer opnieuw in kaart te brengen. Zijn zoektocht confronteerde hem met paradoxen. Zoals de paradox tussen het leven van de mens als individu en de mens als onderdeel van een groter geheel. Hij wist zijn gedachtengang te formuleren tot enkele wetmatigheden, als universele basis voor het menselijk leven. In dit verband zijn er grote parallellen tussen de gedachtengang van Coppelmans en die van Harry Mulisch, zoals die naar voren komen in het boek De compositie van de wereld".
Het diep religieus gevoel en groot godsvertrouwen van Coppelmans bracht hem ook in contact met de Russisch Orthodoxe kerk in Sint Hubert. Als 'Cornelius' vond hij daar meer beleving dan in het Rooms katholieke geloof.


Foto: Het kruisbeeld aan de Gemertseweg in Oploo is gemaakt door Frans Coppelmans. Opvallend aan het beeld is het hoofd van Christus dat afgebeeld is als een losstaand deel van het lichaam.



Home
Portret van Frans Coppelmans geschilderd
door Jan Louwers
Schets uit Indië
Poeraseda Indië
Op het schoolplein
Nootdorp
Maria, Jozef en kind in 1 beeld
Foto: Bas Coppelmans
Vrouwenfiguur
Het kruisbeeld aan de Gemertseweg in Oploo van de hand van Frans Coppelmans. Foto Kees de Bruijn
Publikatie van Frans Coppelmans in 1993.
Begrip en Beeld
Colofon
tekst: Frans Coppelmans
kindertekeningen: collectie Frans Coppelmans
tekeningen: Frans Coppelmans
redactie: Nel Verhoeven, Frank Eerhart
vormgeving: R2d ontwerpers, Tilburg
druk: Noord Brabantse Drukkerij, Sint-Oedenrode
bindwerk: Boekbinderij Tindemans bv, Weert
uitgave: Stichting Plint, Eindhoven, 1993
oplage: 600 genummerde exemplaren
ISBN: 9070463245

Deze uitgave kwam tot stand dankzij een subsidie van de Gemeente Eindhoven.
Voor de nieuwe wiskunde van Frans Coppelmans klik hier.



Home
Er waren heel wat tekeningen uit Indië, maar die zijn zoekgeraakt. Mocht iemand weten waar ze zijn neem dan aub contact met ons op. Contact