Etty Hillesum
Een stukje uit Over en Weer door Wim Cartens OMI
Op 15 januari is er nog iemand jarig. In Middelburg werd in 1914 een joods meisje geboren. Ze heette Esther Hillesum. Later bekend geworden onder de naam Etty Hillesum. Toen de oorlog uitbrak was ze 26 jaar. Haar vader was een gevluchte jood uit Duitsland, haar moeder een geëmigreerde jodin uit Rusland.
Het net dat de nazi's om de joden aan het spannen waren, trok langzaam dicht; de verplichte gele ster, niet meer met het openbaar vervoer mee mogen, café's en restaurants verboden voor joden, parken en zwembaden verboden gebied, van acht uur s' avonds tot zes uur 's morgens niet meer buiten mogen zijn, en elk ogenblik opgepakt kunnen worden om te worden afgevoerd…
Waar de wereld rondom Etty steeds kleiner wordt, begint in haar het gevecht om héél te blijven. Tegen de verdrukking in rijpt ze. Op 8 maart 1941 begint ze haar dagboek waarin ze haar ontwikkeling beschrijft. Je bent als lezer getuige van haar onwaarschijnlijke groei naar een niveau waarop ze ten volle geniet van twee jasmijnplanten voor haar raam, van een stukje blauw dat ze nog net kan zien.
Je beleeft mee hoe God een plaats in haar leven krijgt, hoe ze spontaan neerknielt in gebed. Je ervaart ontzag hoe ze erin slaagt haar angst en afkeer van de nazi's te overwinnen, haar hele hebben en houden in dienst van haar volk te stellen en daarom weigert onder te duiken. Helaas komt ze via Westerbork tenslotte toch in Auschwitz terecht waar ze op 30 november 1943 vergast wordt.
Op 8 maart begon ik haar dagboek weer te lezen omdat zij ons wat te zeggen heeft. Ik denk dat bij haar van buiten af allerlei beperkingen opgelegd werden, en bij mij bij ons die beperkingen vanuit ons lichaam komen, maar dat we voor eenzelfde opgave staan, namelijk: vrede te vinden met wat we niet meer kunnen.
Weest allen zeer gegroet!

Wim Cartens OMI
Commentaren

Frans Duijf
Jan Sterenborg